Çocuğun iki evde de kendini evinde hissetmesi için kimsenin dokunmadığı bir çekmece, ikinci bir diş fırçası, tek bir çanta listesi ve iki evin birlikte uyduğu birkaç kural çoğu zaman yeter. Bu önerilerin büyük kısmı eski eşiniz yardım etmese de işe yarar.
Boşanmadan sonra çocuğunuzun iki evi oldu, sizin elinizde bunlardan yalnızca biri var. Bir evi çocuk için yuva yapan şeylerin çoğu küçük ve ucuzdur. Kimsenin dokunmadığı bir köşe ve her hafta benzer bir düzende geçen akşamlar bu işin büyük kısmını görür.
İki ev arasında sürekli yer değiştirmenin çocuğu yıpratacağından korkuyorsanız İsveç’te yapılmış geniş bir araştırma içinizi biraz rahatlatabilir. Malin Bergström ve ekibi, 2009’daki ulusal bir okul anketinde 12 ve 15 yaşındaki 147.839 çocuğun cevaplarına bakmış. Zamanının yaklaşık yarısını annesiyle, yarısını babasıyla geçiren çocuklar, çoğunlukla ya da yalnızca bir ebeveynle yaşayanlara göre daha az uyku sorunu, baş ağrısı ve karın ağrısı bildirmiş. Anne ve babası birlikte yaşayan çocuklara göre ise bu sorunları biraz daha fazla bildirmişler. Tek bir anket neden ile sonucu ayıramaz. Yine de yazarlar, iki ebeveyne de yakın kalmanın iki evin getirdiği yorgunluğu dengeliyor olabileceğini düşünüyor.
Sizin düzeninizde zaman eşit bölünmüyor olabilir, ama aşağıdaki önerilerin çoğu çocuğun ayda dört gece kaldığı ev için de geçerlidir.
Önce yalnızca ona ait bir yere ihtiyacı vardır. Ayrı oda olması gerekmiyor, 1+1 bir dairede bir çekmece, bir raf ve kapının yanında bir askı da yeter. Oraya başkası bir şey koymaz, o yokken içindekiler yer değiştirmez. Misafir geliyor diye eşyalarını kutulara doldurmayın, küçülen kıyafetlerini ona sormadan kuzenlere vermeyin.
Sonra akşamların düzenli geçmesi gelir. Amerikan Pediatri Akademisi’nin ebeveyn sitesi HealthyChildren.org, iki evde yaşayan çocuklarda yatma saati sorunlarının düzensiz rutinlerden ve anne ile babanın birlikte hareket edememesinden çıktığını yazıyor. Öbür evde akşamın nasıl geçeceğine siz karar veremezsiniz. Sizin evinizdeki akşamlar ise her seferinde aynı sırayla ilerleyebilir. Örneğin okul gecelerinde yemek yedi gibi yenir, ardından banyo ve kitap gelir, ışık sönmeden önce de hep aynı “iyi geceler” söylenir.
Çocuğa ne kadar alan açacağınız yaşına göre değişir:
Çocuğun her gün kullandığı ve akşam sekizde yokluğunu fark edeceği her şeyden iki tane alın. Tek olan ya da öğretmenin, doktorun takip ettiği şeyler çantayla gider.
İkincisi ucuz olabilir ama aşağıdakilerden iki tane alın:
Şunlar çocukla birlikte gider:
Parasını kim vermiş olsa da çocuğun eşyası çocuğundur. Öbür evde üç hafta unutulan bir mont insanın sinirini bozar. Ama dokuz yaşındaki kızınıza en sevdiği hırkayı siz aldınız diye kapıda çıkarttırmak çok daha kötüdür. Tablet gibi pahalı ortak eşyaların nerede duracağına bir kez ve yazılı olarak karar verin.
Çocuğunuz her gün ilaç kullanıyorsa doktoruna iki ev için ayrı kutu yazabilir mi, astım spreyi gibi acil ilaçlardan her eve birer tane alınabilir mi diye sorun. Bu mümkün değilse ilaç her seferinde aynı kesede gider ve son dozu kim verdiyse saatini nota yazar.
Aralık 2025’te Resmi Gazete’de yayımlanan yönetmelik değişikliğine göre boşanmadan sonra çocuğun e-Nabız’daki reçete, muayene gibi sağlık verilerine velayet kimdeyse o erişiyor. Velayeti olmayan anne ya da baba Sağlık Bakanlığı’nın Sağlık Bilgi Sistemleri Genel Müdürlüğü’ne başvurabiliyor, başvuru olumlu sonuçlanırsa adres, konum ve iletişim bilgileri ayıklanmış veriler onunla paylaşılabiliyor. Velayet sizde değilse yeni bir ilacı e-Nabız’dan öğrenemeyebilirsiniz. Doz notunun çantada durmasının bir nedeni de budur. Velayet sizdeyse de ilaç değişikliğini öbür eve siz söylemezseniz kimse söylemez.
Çantayı kimin hazırlayacağı çocuğun yaşına bağlıdır. Çocuk 7 yaşından küçükse çantayı büyükler hazırlar, o da kendi seçtiği bir şeyi ekler. 7-11 yaş arasında basılı bir listeden kendisi hazırlar, siz de ödeve ve ilaca göz atarsınız. 12’den sonra çanta onun işidir ama ilacı yine siz kontrol edin.
Dolap kapağının içine yapıştırabileceğiniz örnek bir liste şöyle olabilir:
Ege’nin her teslimde götüreceği çanta (6 yaş)
- Pamuk (tavşan)
- Astım spreyi ve doz kartı
- Ödev dosyası, okuma kitabı, perşembeleri kütüphane kitabı
- Salı günleri beden eğitimi eşofmanı
- Öbür eve geri gidecekler: ______
- Öbür ebeveyne not (uyku, hastalık, okuldan gelen her şey): ______
Listeyi gönderirken şöyle bir mesaj ekleyebilirsiniz:
“İkimiz de mesajla eşya peşinde koşmayalım diye Ege’nin çantası için bir liste hazırladım. Bir bakıp eksik gördüğün bir şey varsa ekler misin? Bir şey unutulursa kimdeyse bir sonraki teslimde getirsin. Ertesi gün lazım olacak bir ilaç ya da ödevse aynı akşam bırakalım.”
Kıyafetler yıkanmamış olsa bile bir sonraki teslimde geri gider. Çamaşır yüzünden kavga etmeye değmez. Teslimin kendisi gergin geçiyorsa teslim gününü sakinleştirmeye dair yazımızı okuyun. Beden eğitimi ve kurs günlerini, ilaç değişikliklerini ikinizin de gördüğü tek bir takvimde tutmak işi kolaylaştırır. Lullia tam olarak bunun için yapıldı, telefonunuzdaki ortak bir takvim de iş görür.
Child Mind Institute için yazan klinik psikolog Melanie Fernandez, kurallar başka yerde farklı olsa bile çocukların tek bir evin içindeki tutarlılıktan öğrenebildiğini söylüyor. Beklediğiniz alışkanlıkları açıkça söylemenizi, çocuk gelince hatırlatmanızı öneriyor. Bir kağıda yazıp asarsanız daha da iyi olur.
Yemekler, evde terlik giyilmesi, odanın ne kadar toplu tutulacağı, yemekte televizyon açılması ve ev işleri iki evde farklı olabilir. Ortak listeyi kısa tutun. İçine yalnızca riskli konuları ve öbür evin haftasını altüst eden farkları koyun. Örneğin şunlar bu listeye girebilir:
Sekiz yaşındaki Defne için şöyle yazabilirsiniz:
“Defne iki evin farklı olmasına alışmış görünüyor. Sen de uygun bulursan dört şeyi iki evde de aynı tutmak istiyorum. Okul gecelerinde 20.00 ile 20.30 arasında yatsın, telefonu geceleri odasının dışında şarj olsun, bindiği her arabada yükseltici olsun, ilacını da tam yazıldığı gibi alsın. Eklemek ya da değiştirmek istediğin bir şey var mı?”
Çocuğunuz “Annem izin veriyor” derse cevabınızı kısa tutun:
“Annende öyle olabilir. Bu evde telefon geceleri mutfakta kalıyor.”
Eski eşiniz hiçbir şeye yanaşmıyorsa kendi evinizi tutarlı yönetin, küçük şeylerde pazarlığı bırakın. Güvenlikte ise durum farklıdır. Çocuk arabadayken içip direksiyona geçmek ev kuralı farkı sayılmaz, bunu bir aile hukuku avukatıyla konuşun. Tehlike o anda sürüyorsa 112’yi arayın. Polis, jandarma ve ambulans artık bu tek numaradan yönlendiriliyor.
Okulda her şey velayete göre işliyor, e-Okul’a erişim yalnızca velayeti olan ebeveyne tanınıyor. Öbür ebeveyn sisteme ancak onun izniyle girebiliyor. Velayeti olmayan bir veli buna itiraz etmiş, Kamu Denetçiliği Kurumu da Temmuz 2026’da basına yansıyan kararında şikayeti reddetmiş, anlaşma olmazsa kararı mahkemenin vermesi gerektiğini de vurgulamış.
Velayet sizdeyse ve aranızda şiddet ya da adres gizliliği gibi bir sorun yoksa öbür ebeveyne de erişim açılmasına izin vermeyi düşünün. Böylece öbür ebeveyn devamsızlığı ve karne notlarını sizden öğrenmek zorunda kalmaz, siz de her şeyi aktaran kişi olmaktan kurtulursunuz. Velayet sizde değilse bu izni bir kez ve yazılı olarak isteyin.
Sınıf öğretmenine ve rehber öğretmene çocuğun iki evde yaşadığını kendiniz söyleyin. O zaman pazartesi sabahı eksik gelen bir ödevin nedenini daha kolay anlarlar. Sınıfın veli WhatsApp grubuna ikiniz de girebiliyorsanız girin, “bunu bana kimse söylemedi” tartışmalarının çoğu orada biter.
Servis ayrıntısı çoğu zaman gözden kaçar. Şoför çocuğu sabah hangi evden alacağını, akşam kime teslim edeceğini bilmeli. Öbür ev güzergahın dışında kalıyorsa o sabahlar çocuğu okula kimin götüreceğini önceden konuşun. Okul çıkışında çocuğu kimlerin alabileceğini de okulla netleştirin. Mahkeme kararı aksini söylemiyorsa listede iki ebeveyn de yer alsın. Servisin olmadığı günlerde çocuğu babaanne alacaksa onu da listeye ekleyin.
Kurslar için şu kuralı öneririm. Ayrılıktan önce başlamış bir etkinlik, ikiniz birlikte bırakmaya karar vermedikçe iki evin günlerinde de sürer. Öbür ebeveynin gününe denk gelen yeni bir kurs için önce onun onayı alınır. Karşılığında, hiç planlamadığınız bazı cumartesi sabahlarını havuz kenarında geçirirsiniz.
Çocuklar hangi evin daha büyük olduğunu fark eder. Eşitlemeye çalışmayın, emeğinizi çocuğu nasıl karşıladığınıza harcayın. Çocuk gelmeden kendi nevresimiyle hazırlanmışsa çekyat da olur. Gece onda, çocuk ayakta beklerken açılan bir çekyat ise ona çok farklı bir şey anlatır.
Ayrılıktan sonra kendi annenizle babanızın yanına döndüyseniz çocuğunuz aslında anneannesinin ya da babaannesinin evinde kalıyor. Evin düzenini de büyük ölçüde onlar belirliyor. Yine de evde çocuğa ait bir köşe olsun. Dedesinin kitaplığında bir raf, kendi bardağı ve kendi havlusu bunun için yeter. Akşam yemeğinin saatini babaanne belirleyebilir, ekranla yatma saatini siz belirleyin.
“Bu evin eski evimizden küçük olduğunu biliyorum. Bu çekmece ve bu raf senin, onlara kimse dokunmayacak. Başka türlü düzenlemek istersen söyle.”
“Bu ay buna paramız yetmiyor” demek de olur, ama kimin yüzünden olduğunu işin içine katmayın. Sizin durumunuz daha iyiyse yarışa girmeyin, öbür evi de yorumlamayın. “Babanda düzgün bir yatak var mı ki?” diye sorduğunuzda çocuğunuz kendi babası hakkında cevap vermek zorunda kalır. İkinci takımların parasını kimin ödeyeceğini çocuk masraflarını kavgasız paylaşmakla ilgili yazımızda anlattık.
İki evin arkasında çoğu zaman iki büyük aile de vardır. Hafta sonunun yarısı babaannede geçer, okul çıkışında anneanne bekler. Bu düzen, büyükler öbür ebeveyn hakkında çocuğun yanında konuşmadığı sürece iyi işler. Türk Medeni Kanunu’nun 324. maddesi anne ve babadan her birine, diğerinin çocukla kişisel ilişkisini zedelememe yükümlülüğü getiriyor. Annenizin sofrada söylediği laf da çocuğa sizin evinizden gelir, bunu annenize siz söyleyin.
Öbür tarafın büyükleriyle bağ da kopmasın. Kanunun 325. maddesine göre olağanüstü durumlarda, çocuğun yararına uygun düştüğü ölçüde, büyükanne ve büyükbaba gibi hısımlara da kişisel ilişki hakkı tanınabiliyor. İş mahkemeye varmadan, bayramda çocuğu el öpmeye götürmek o bağı canlı tutar.
Yeni biriyle ilişkiniz ciddileşmeden çocuğu tanıştırmayın, ilk görüşmeleri kısa tutun, bir süre disiplini kendiniz üstlenin, çocuğunuzla yalnız geçirdiğiniz zamanı da sürdürün. Partneriniz eve taşınırsa çocuğun köşesi yine onundur. Odası “onlar burada daha çok kalıyor” diye partnerinizin çocuklarına verilmez. Odalar değişecekse bunu çocuğa gelmeden önce söyleyin, yeni düzende bir şeyi de kendisi seçsin.
Çocuğunuz, hayatında düzenli yer alacak biriyle tanışmadan önce eski eşinize haber verin. Yedi yaşındaki Zeynep için mesaj şöyle olabilir:
“Bunu Zeynep’ten önce benden duymanı istedim. Bir süredir biriyle görüşüyorum ve ilişkimiz ciddileşti. Birkaç hafta sonra onu Zeynep’le kısaca tanıştırmayı düşünüyorum. Zeynep’le geçirdiğim zamanın çoğu yine ikimize ait olacak.”
Eski eşiniz size şiddet uyguladıysa ya da paylaştığınız bilgiyi size karşı kullanıyorsa, mahkeme kararının gerektirdiğinden fazlasını paylaşmayın.
Evcil hayvanın tek bir evde yaşaması en kolayıdır. Çocuğun nerede kalacağı konuşulurken onu araya sokmayın. “Boncuk seni çok özlüyor, burada kalsana” cümlesi on yaşındaki bir çocuğu kediyle annesi ya da babası arasında seçim yapmaya zorlar.
13-14 yaşından sonra arkadaşlar, kurslar ve okul öne geçer, ergen de tek bir “ana ev” isteyebilir. Medeni Kanun’un 339. maddesi de anne ve babadan, çocuğa olgunluğu ölçüsünde hayatını düzenleme imkanı tanımasını ve önemli konularda düşüncesini olabildiğince dikkate almasını istiyor.
Bırakılan ev sizinkiyse canınız yanar. Yine de bunu hemen size yönelik bir ret gibi okumayın, sebep çoğu zaman pratiktir. Servis güzergahı, internet, daha sessiz bir oda, iki sokak ötedeki arkadaşlar ya da LGS veya YKS yılında kursa yakın olmak bu isteğin arkasında olabilir. Küçük bir kardeşle paylaşılan oda gibi, sebep bazen sizin değiştirebileceğiniz bir şeydir. Ona sorun.
“Seni çok özleyeceğim. Ama buraya gelirken içinin sıkılmasını hiç istemem. Neyin zor geldiğini bana açıkça söyle. Okul gecelerinde burada neyi değiştirsek işin kolaylaşır?”
Ara yollar da var. Çocuk okul gecelerini bir evde, hafta sonlarının çoğunu öbüründe geçirebilir. Ya da sizinle haftada bir akşam yemeği yer ve bir gece kalır, siz de maçlarına ve gösterilerine yetişebildiğiniz kadar gidersiniz. Bunu önce yetişkinler konuşmalı. Haberi öbür ebeveyne ergenin vermesini beklemeyin.
Mahkemenin belirlediği bir kişisel ilişki düzeni varsa, kendi aranızda değiştirmeden önce bir aile hukuku avukatına danışın. Medeni Kanun’un 324. maddesine 2021’de eklenen fıkraya göre velayet kendisine bırakılan ebeveyn bu düzenin gereklerini yerine getirmezse, çocuğun yararına aykırı olmamak kaydıyla velayet değiştirilebiliyor. Velayet sizdeyse ve ergen öbür eve gitmeyi bırakırsa, bu da dışarıdan düzene uyulmaması gibi görünebilir. Altında öbür evdeki birinden korkması yatıyorsa çocuğun öbür eve gitmek istemediği durumlarla ilgili yazımızı okuyun.
Eski eşiniz bunların hepsini görmezden gelebilir. Kendi evinizle ilgili maddeleri yine de yapın, listenin çoğu tek ebeveynle de işler. İşler sıkışırsa Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’nın il müdürlüklerine ve Sosyal Hizmet Merkezlerine başvurabilirsiniz. Bu kurumlar boşanma sonrasını ve çocukla ilgili sorunları da kapsayan ücretsiz bir danışmanlık hizmeti veriyor. Hizmetin ilinizde nasıl işlediğini il müdürlüğüne sorabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık değildir. Durumunuz için bir aile hukuku avukatına danışın.