İki evde geçen ilk bayram her düzende biraz tuhaf geçer. Yine de günleri, saatleri ve yurt dışı iznini bayramdan haftalar önce konuşup yazıya dökerseniz çocuğunuz bayramı kapıda beklerken geçirmez.
Çocuğunuz bayramı ilk kez iki ayrı evde geçirecekse, hangi gün ve saatte kimde olacağını bayrama daha haftalar varken konuşup yazıya dökün. Bayram kavgası çoğu zaman kimsenin netleştirmediği küçük şeylerden çıkar. Arife günü öğleden sonra çocuk kimde kalacak? Babaanneye bayram ziyareti kimin gününden sayılacak? (Bayram dışındaki günleri çocuğun yaşına göre kişisel ilişki düzeni yazımızda anlattık.)
İlk bayram, ne kadar iyi planlasanız da biraz tuhaf geçer. Dokuz yaşındaki oğlunuz arife akşamı suskunlaşırsa hemen yanlış düzeni seçtiğinizi düşünmeyin.
Boşanma kararınız ya da mahkemenin onayladığı bir protokolünüz varsa önce onu açıp okuyun, çünkü bayram düzeni çoğu zaman orada yazılıdır. Örneğin Yargıtay 2. Hukuk Dairesi 1 Haziran 2026 tarihli bir kararında, velayeti annede olan çocuğun babasıyla ayın birinci ve üçüncü hafta sonlarında, dini bayramların ikinci günü saat 10.00’dan üçüncü günü saat 18.00’e kadar, Babalar Günü’nün gündüz saatlerinde, iki haftalık sömestr tatilinin ilk haftasında ve her yıl 1-31 Temmuz arasında görüşmesini öngören bir düzen belirlemiş.
Bu düzende bayram sabahı her yıl çocuğun yaşadığı evde geçer. Kararda Ramazan ile Kurban ayrılmadığı için dört gün süren Kurban Bayramı’nda da babaya düşen yine ikinci ve üçüncü gündür. Arife, yılbaşı, 23 Nisan, doğum günleri ve okulların ara tatilleri bu kararda geçmiyor. Sizin kararınızda da yoksa bu günler ya olağan düzende kime düşerse onda geçer ya da ikinizin anlaşması gerekir.
Karardakinden farklı bir düzen üzerinde anlaşabilirsiniz, ama bunu yazılı yapın. Aranız bozulduğunda dayanağınız yine kararın metni olur. Türk Medeni Kanunu’nun 324. maddesi ayrıca her iki ebeveyne de diğerinin çocukla ilişkisini zedelememe yükümlülüğü getiriyor. 2021’de 182. maddeye eklenen fıkra uyarınca mahkeme, kişisel ilişki düzenine uyulmazsa çocuğun yararına aykırı düşmemek kaydıyla velayetin değiştirilebileceğini kararında ihtar ediyor. Bayramın ikinci günü kapıyı açmayıp çocuğu teslim etmemek o an küçük bir inat gibi görünür, ama sonuçları küçük olmayabilir.
Bu düzende Ramazan Bayramı tek yıllarda bir evde, çift yıllarda öbür evde geçer, Kurban Bayramı’nda da bunun tersi uygulanır. Çocuk bayramı bölünmeden ve koşturmadan tek bir yerde geçirir. Karşılığında her biriniz her yıl bayramlardan birini çocuksuz geçirir, Ramazan sabahını da iki yılda bir görür. Dört yaşındaki bir çocuğa “seneye” sözü pek bir şey ifade etmez. Bu düzen okul çağındaki çocuklara ve bayramda memlekete gidenlere uyar. İstanbul’dan Malatya’ya bayram trafiğinde yola çıkacaksanız bayramın ortasında çocuk teslim etmek zaten olacak iş değil.
Bu düzende çocuk arifeyi ve birinci günü bir evde, ikinci ve üçüncü günü diğer evde geçirir. Yukarıdaki Yargıtay kararı da buna yakın bir düzen kuruyor. Eşitlik istiyorsanız birinci günü yıllara göre dönüşümlü yapın, çünkü çoğu ailede büyüklerin elini öpmek de bayramlığı ilk kez giymek de o sabaha bağlıdır.
Bu düzende çocuk bayram sabahını bir evde, öğleden sonrasını diğer evde geçirir, teslim de saat 14.00 civarında olur. Çocuk aynı gün ikinizi de görür ama herkesin yorgun ve bayram şekerine doymuş olduğu saatte yola çıkıp kapıda el değiştirmek gerekir. Aynı ilçede oturuyorsanız ve kapıda sakin kalabiliyorsanız bu düzen küçük çocuklarda bile işe yarar. Arada bir saatlik yol ya da gergin bir teslim varsa çocuğun bayramı arabada ya da teslimi bekleyerek geçer.
Bayram sabahı çocuk sizde değilse ikinci gün bayramlığı, el öpmesi ve harçlığıyla kendi bayram sabahınızı yapın. Küçük çocuklar buna bayılır, ergenler ise bunu zorlama bulabilir. İkinci bayramı sade tutun, çocuk öğleden sonra huysuzlanmaya başlarsa da kısa kesin.
Aile psikiyatristi Alan Ravitz, Child Mind Institute’taki yazısında 12 yaşından küçük çocuklar için kararı ebeveynlerin vermesinin daha kolay olduğunu, ergenlerin ise fikrinin sorulabileceğini söylüyor. Yaşa göre kabaca şöyle düşünebilirsiniz.
Ravitz’e göre bayramı birlikte kutlamak yalnızca boşanması görece rahat ve çatışmasız geçen çiftlerde işe yarıyor. Aynı sofrada altı saat gerilmeden oturamıyorsanız ayrı kutlayın. Eski eşinizden korkuyorsanız ya da korktuğunuz bir dönem olduysa ortak bayramı hiç gündeme getirmeyin. Paralel ebeveynlik yazımızı tam bu durum için hazırladık.
Bize sorarsanız ilk yıl, aynı şehirdeyseniz günleri bölün ve birinci günü yıllara göre değiştirin. Ayrı şehirlerdeyseniz bayramları yıllara göre paylaşın.
Yılbaşı gecesini ve resmi tatil olan 1 Ocak’ı yıllara göre dönüşümlü yapmak en kolay yoldur. Bir evde çam süslenip diğerinde yılbaşı hiç kutlanmıyorsa bu da olur. Çocuğa öbür evin tercihini kötülemeden iki evin farklı olduğunu söylemeniz yeter.
Aranızda koruma kararı yoksa okuldaki 23 Nisan gösterisine ikiniz de gidebilirsiniz, gerekirse ayrı oturursunuz. Çocuğun sahneden kime el sallayacağını düşünmek zorunda kalmaması, kimin ön sırada oturduğundan daha önemlidir.
Çocuğun doğum günü öbür ebeveynde kaldığı bir salıya denk gelebilir, onu da bayram gibi planlayın. O gün çocuk kimdeyse pasta onda kesilir, öbür ebeveyn de onu kısa bir süreliğine görür. Diyelim ki kızınız yedi yaşına babasında kaldığı bir gün giriyor. Okul çıkışı onu bir saatliğine alıp pastaneye götürürsünüz, saat altıda babasına bırakırsınız. Arkadaşlarla yapılan partiyi her yıl sırayla biriniz üstlenir. Aynı ortamda durabiliyorsanız iki rakip parti yerine tek bir parti yaparsınız.
Anneler Günü ve Babalar Günü için en kolay çözüm, takvimdeki sıraya bakmadan o günü ilgili ebeveyne bırakmaktır. Altı yaşındaki çocuk annesine tek başına hediye alamaz, babası onu çarşıya götürmezse eli boş kalır. İçinizden gelmese bile eski eşinizin doğum gününden önce de çocuğunuza bu yardımı yapın.
MEB’in 2026-2027 takvimine göre birinci dönem ara tatili 16-20 Kasım 2026’da, yarıyıl tatili 25 Ocak-5 Şubat 2027’de, ikinci dönem ara tatili de 8-12 Mart 2027’de yapılacak. Bu okul yılında marttaki ara tatil Ramazan Bayramı’yla çakışıyor. Arife 8 Mart’a, bayram 9-11 Mart’a denk geliyor, yani çocuklar bütün hafta evde olacak. Kararınızda ara tatil yoksa kalan günleri de şimdiden konuşun.
Yaz tatilinde de önce karara bakın. Örnek kararda temmuzun tamamı babaya verilmiş. Bölmeyi siz yapacaksanız çocuğun yaşını gözetin. Yanında yaşadığı ebeveynden iki hafta ayrı kalmak üç yaşındaki bir çocuğa uzun gelir, on dört yaşındaki bir çocuk içinse sıradan bir şeydir. Bir son tarih belirleyin. Örneğin ikiniz de her yıl 1 Mart’a kadar yaz haftalarınızı yazın, ilk seçim hakkı da yıllara göre sırayla birinize geçsin. Böylece kimse öbürüne sormadan otel ya da bilet ayarlamaz.
Okul yılı başlarken kasımdan yaza kadar bütün tatilleri bir kerede konuşun, hepsi aynı masaya gelince pazarlık da kolaylaşır. Bayrama iki hafta kala otobüs biletleri alınmış, memleket planları yapılmış olur ve her anlaşmazlık o haftaya özel bir inatlaşmaya döner.
Yazılı planı hazırlarken şu adımları izleyin.
İlk mesajınızı kısa tutabilirsiniz. Aşağıdaki gibi bir mesaj yeterli olur.
Merhaba Murat, son haftaya kalmasın diye Ramazan Bayramı’nı şimdiden konuşalım mı? Ben şöyle düşündüm. Çocuklar arife günü ve bayramın birinci günü bende kalsın. İkinci gün saat 10.00’da onları sana ben getireyim, üçüncü gün akşam 18.00’e kadar da sende kalsınlar. Kurban’da tersini yaparız, seneye de birinci günleri değiştiririz. Ara tatilin kalan günlerini de konuşalım. 15 Kasım’a kadar bir haber verebilir misin? Uygunsa yazıya döküp ikimize de gönderirim.
Yazışmalarınız hemen geriliyorsa eski eşinize kavga çıkarmadan nasıl yazacağınızı anlattığımız yazıya göz atın. Planın son halini ikinizin de görebileceği bir yerde tutun. Lullia’da bu iş için ortak takvimi kullanabilirsiniz.
Ravitz, hediyeler yarışa dönmesin diye ebeveynlerin önceden konuşmasını, birinin “olmaz” dediği şeyi öbürünün asla almamasını öneriyor. Biriniz on yaşında telefon olmaz dediyse telefon bayram hediyesi diye de gelmez. Bayramlığı kimin alacağını ve hangi evde duracağını da konuşun. Babasının evinde duran bayramlık ayakkabıyı çocuk ancak babasındayken giyebilir.
İki evden ve iki aileden toplanan harçlığın hangi kumbaraya gireceğini de önceden konuşun.
Evlerden biri çok daha fazla harcayabiliyorsa kabaca bir üst sınır koyun, en azından büyük hediyeleri birbirinize haber verin. Sekiz yaşındaki çocuğunuz “Babam bana tablet aldı, sen kitap aldın” derse yarışa girmeyin, tableti de küçümsemeyin. Şöyle diyebilirsiniz.
Tablet mi aldı? Vay, büyük bir hediyeymiş. Ben de bu kitabı içinde ejderha var diye seçtim. Bu akşam ilk bölümünü beraber okuyalım mı?
Bayram bizde büyük ailenin işidir. Babaanne ziyaretini babanın gününe, anneannenin kahvaltısını annenin gününe denk getirin, denk gelmiyorsa takas isteyin. Medeni Kanun’un 325. maddesine göre olağanüstü durumlarda büyükanne ve büyükbaba gibi hısımlara da kişisel ilişki hakkı tanınabilir, ama buna mahkeme karar verir.
Akrabaları da önceden uyarın. Bayram sofrasında biri mutlaka “Annesi nerede, niye gelmedi?” diye soracaktır. Babaysanız akrabalarınıza şöyle diyebilirsiniz.
Bu bayram çocuklar ilk gün annelerinde kalacak, ikinci gün bana gelecekler. Ne olur yanlarında bu konuyu açmayın, anneleri hakkında da hiçbir yorum yapmayın.
Çocuğa da söyleyebileceği kısa bir cevap verin. Meraklı bir akrabaya “İkinci gün babamdayım” demesi yeter, kimseye açıklama yapmak zorunda değil.
Çocuğunuza en çok hangi bayram geleneğini özleyeceğini sorun ve onu sürdürün. Sonra yalnızca sizin evinize ait küçük bir gelenek başlatın. Bayramın ikinci sabahı pişi yapmak bile yeter.
Muvafakatname gerekiyorsa iade edilemeyen bir bilet almadan önce isteyin. Böylece karşı taraf imzalamazsa uçuşa günler kala noter ve mahkeme peşinde koşmazsınız.
Ne gerektiği velayetin kimde olduğuna bağlıdır. Aşağıda, 2026’da yazılmış iki avukat yazısının aktardığı genel uygulamayı bulabilirsiniz. Kararınızda yurt dışı için ayrıca rıza şartı varsa, velayetin kimde olduğundan bağımsız olarak o hükme uymanız gerekir.
Muvafakatname noterde düzenleniyor, gideceğiniz ülke yeminli tercüme ve apostil de isteyebilir. Öbür ebeveyn onay vermezse Aile Mahkemesi’nden izin isteyebilirsiniz. Velayet sizde bile olsa seyahat öbür ebeveynin kişisel ilişki günlerini yiyorsa bunu önceden yazılı konuşun ve telafi günleri teklif edin, yoksa karşı taraf mahkemeye gidebilir. Devam eden bir davada mahkeme çocuğun yurt dışına çıkışını yasaklayan tedbir de verebiliyor.
İzni isterken her şeyi tek seferde gönderin. Tarihler, uçuş numaraları, kalacağınız adres, çocuğa nasıl ulaşılacağı ve noter masrafını sizin karşılayacağınız aynı mesajda olsun. Çocuğun öbür ebeveynle gittiği yerden dönmeyeceğinden korkuyorsanız hiçbir şey imzalamadan önce bir aile hukuku avukatıyla görüşün. Velayet hakkı çiğnenerek yurt dışına götürülen çocuk için 1980 tarihli Lahey Sözleşmesi’ne göre iade istenebiliyor. Türkiye’de bu başvuruları merkezi makam olarak Adalet Bakanlığı yürütüyor.
İki ayrı bayram çocuk için keyifli de geçebilir, iki gün boyunca bir arabadan ötekine taşınmaya da dönebilir. İkinci teslimde kriz çıkıyorsa ya da çanta her hazırlandığında karın ağrısı başlıyorsa bunları not edin. Planı “Bayram sabahı buradasın, öğlen anneanneye gidiyoruz, ikinci gün saat onda babandasın.” gibi somut sözcüklerle anlatın. Beş yaşından küçükler için bunu takvime resimle çizin.
Çocuk yalnız kalan ebeveyn için endişelenebilir. Ona yalnızlığınızdan söz etmeyin, planınızı anlatın. Yedi yaşındaki bir çocuğa şöyle diyebilirsiniz.
Seni özleyeceğim ama merak etme, benim de günüm dolu. Öğlen teyzene gidiyorum. Sen gelince de bizim bayram kahvaltımızı yaparız. Hadi, babanla güzel bir bayram geçir.
On dört yaşındaki bir genç zorlama neşeyi hemen sezer. Ona daha düz konuşabilirsiniz.
Açıkçası sakin geçecek, hiç şikayetçi değilim. Öğlen teyzendeyim, akşama da bir film ayarladım. Babaannenin baklavasının fotoğrafını bana da at.
Arama için bir saat aralığı belirleyin. Örneğin çocuk 17.00 ile 18.00 arasında on dakika arayabilir. Bu saat el öpmenin ya da sofranın ortasına denk gelmesin. Dört yaşındaki bir çocuk için ekrana iki dakika el sallamak yeter. Konuşmayı dinlemeyin, sonra da çocuğu sorguya çekmeyin. Bayram sabahı çocuğun öbür ebeveynini ve büyüklerini arayıp bayramlaşmasına siz yardım edin. “Babana söyle, dörtte getirsin” türünden mesajları da babaya kendiniz yazın, çocuk postacılık yapmasın.
Döndüğünde “Hoş geldin, anlat bakalım, en güzel ne oldu?” deyin. “Orada daha mı eğlendin?” diye anlaşılabilecek sorulardan uzak durun.
Kendi gününüzü, özellikle de normalde çocukların bayramlıklarını giyişini izleyeceğiniz sabahı bayramdan önce planlayın. Kendi annenizin elini öpmeye gidin, arkadaşlarınızla kahvaltı yapın, işinizde nöbete kalın ya da uzun bir yürüyüşe çıkın. Bunların hepsi boş bir evde oturup telefonda eski eşinizin bayram fotoğraflarına bakmaktan iyidir. O günü önünüze getirecek hesapları sessize alın. Bir arkadaşınıza zor geçeceğini söyleyin ve sizi arayacağı saati şimdiden belirleyin. Çocukların döneceği akşamı da düşünün, çünkü iki bayram yaşamış bir çocuk eve ya yerinde duramaz halde ya da bitkin döner.
Bu yazı genel bilgi vermek amacıyla hazırlandı ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Kendi durumunuz için bir aile hukuku avukatına danışın.